Yakınlar İçin Rehber

Bir yakınınız ruhsal olarak zorlanıyorsa, onun acısını hafifletmek istemeniz doğaldır. Fakat yakın olmak, terapist olmak anlamına gelmez. Yakınların en önemli katkısı çoğu zaman tanı koymak, çözüm üretmek ya da kontrol etmek değil, güvenli bir ilişki alanı açmak, destek arama davranışını kolaylaştırmak ve sınırları korumaktır.

Destek, kişinin bütün sorumluluğunu üstlenmek değildir. Destek, onun yanında dururken kendi ruhsal sınırlarınızı da koruyabilmektir. Aksi halde ilişki yavaş yavaş bakım verenin tükenmesine, zorlanan kişinin ise bağımlı ya da dirençli hale gelmesine yol açabilir.

"Bunu yaşamanın senin için zor olduğunu görüyorum." "Şu an çözüm bulmana yardım etmemi mi istersin, yoksa sadece seni dinlememi mi?" "Bunu birlikte bir uzmana taşıyabiliriz." "Senin yanında olmak istiyorum, ama bu durumu tek başımıza çözmeye çalışmak bizi yoruyor." "Güvenliğin söz konusuysa bunu yalnız bırakmayacağım."

Bu cümlelerin ortak yanı şudur. Kişiyi suçlamaz. Deneyimi küçümsemez. Aynı zamanda her şeyi yakın ilişkiye yüklemez.

"Kafaya takma." "Herkesin derdi var." "Sen de biraz güçlü ol." "Bunu kendin yaratıyorsun." "Ben olsam böyle yapmazdım." "Sen kesin şu tanısın."

Bu cümlelerin çoğu kötü niyetli değildir. Fakat kişinin duyulmadığını, küçümsendiğini ya da yalnız bırakıldığını hissetmesine yol açabilir. Özellikle depresyon, travma, bağımlılık, kişilik örüntüleri ve kaygı bozukluklarında yargı dili değişimi kolaylaştırmaz.

Sınır koymak sevgisizlik değildir. Örneğin gece her saat ulaşılabilir olmak, sürekli güvence vermek, her panik anında tüm işinizi bırakmak, her bağımlılık davranışını telafi etmek ya da kişinin sorumluluklarını üstlenmek kısa vadede rahatlatıcı olabilir. Uzun vadede ise döngüyü besleyebilir.

Sağlıklı sınır şöyle duyulabilir. "Seni önemsiyorum. Bu konuyu konuşabiliriz. Fakat bunu her gece saatlerce konuştuğumuzda ikimiz de tükeniyoruz. Gel bunu bir uzmanla birlikte ele alalım." Bağımlılık, kumar, alkol, madde ya da ağır kişilik örüntüleri söz konusu olduğunda sınırlar daha da önemlidir. Yardım etmek ile zararı sürdürmek arasındaki çizgi bazen incelir. Bu durumda yakınların da psikoeğitim ya da danışmanlık alması çok faydalı olabilir.

Eğer kişi kendine zarar vermeyi düşündüğünü söylüyorsa, planı varsa, gerçeklikten kopmuşsa, ağır madde etkisindeyse, kontrol kaybı yaşıyorsa ya da güvenlik riski varsa sıradan destek dili yeterli değildir. Bu durumda güvenliği öncelemek gerekir.

Krizde kişiye yalnızca "seni anlıyorum" demek yetmeyebilir. Yanında kalmak, riskli araçları azaltmak, acil yardım kanallarına ulaşmak ve gerekirse aileyi ya da profesyonelleri dahil etmek gerekir. Bu gibi durumlarda "söz ver kimseye söylemeyeceğim" demek doğru değildir.

Birine destek olurken tükenebilirsiniz. Suçluluk, öfke, çaresizlik, korku ve bıkkınlık yaşayabilirsiniz. Bu duygular sizi kötü bir insan yapmaz. Yakınların da yardım alması, hem kendilerini hem ilişkiyi korur.

Kendinize şu soruyu sorabilirsiniz. Ben destek olurken kendi uykumu, işimi, ilişkilerimi, sağlığımı ve güvenliğimi ne kadar koruyabiliyorum. Bir yakınını taşımak, insanın kendi hayatını tamamen askıya alması anlamına gelmemelidir.