Esrar Kullanım Bozukluğu

Esrar, kenevir bitkisinden elde edilen ve farklı yollarla tüketilebilen psikoaktif bir maddedir. Etkisinde en çok konuşulan bileşen THC'dir. THC algı, duygu, dikkat, zaman hissi, ödül sistemi ve bazı kişilerde kaygı ya da paranoyayı etkileyebilir.

Esrarın bitkisel kökenli olması onu otomatik olarak güvenli yapmaz. Tütün de bitkidir, bazı zehirler de doğaldır. Klinik soru, bir maddenin doğal olup olmadığı değil, beyin, beden, ilişkiler ve yaşam üzerinde nasıl etkiler yarattığıdır.

Esrar kullanım bozukluğu diğer madde kullanım bozukluklarıyla benzer ölçütler üzerinden düşünülür. Kişinin niyetlendiğinden fazla kullanması, azaltma girişimlerinde başarısız olması, kullanmak ya da toparlanmak için fazla zaman harcaması, yoğun istek duyması, sorumlulukları aksatması ve sosyal sorunlara rağmen sürdürmesi önemli işaretlerdir.

Tolerans gelişebilir. Aynı etki için daha fazla kullanım gerekebilir. Yoksunluk belirtileri de görülebilir. Huzursuzluk, uyku sorunları, iştah değişiklikleri, baş ağrısı, sinirlilik ve bedensel rahatsızlıklar bırakma dönemini zorlaştırabilir.

Kullanımın erken yaşta başlaması, sık kullanım, yüksek THC içeriği, psikoz yatkınlığı, aile öyküsü ve eşlik eden ruhsal zorluklar riski artırabilir.

Kısa vadede kişi rahatlama, algıda değişiklik, zaman hissinde bozulma veya keyif yaşayabilir. Ancak bazı kişilerde panik atak, yoğun kaygı, gerçek dışılık hissi, paranoya ve kontrol kaybı yaşanabilir. Etki, kişinin beklentisine, ruh haline, kullanılan miktara, ortamına ve yatkınlığına bağlı değişebilir.

Esrar kullanımına bağlı en önemli risklerden biri psikozla ilişkidir. Özellikle yatkın kişilerde, erken yaşta başlayan ve yüksek THC içeren sık kullanımda psikotik belirtiler riski artabilir. Kronik kullanımda motivasyon kaybı, eğitim ve iş hedeflerinden uzaklaşma, ilişkisel daralma ve bilişsel işlevlerde gerileme de görülebilir.

Bir davranışın yaygınlaşması, onun güvenli olduğu anlamına gelmez. Esrar kullanımının bazı ülkelerde farklı yasal statüler kazanması, klinik riskleri ortadan kaldırmaz.

Tedavide ilk hedef kişinin kullanım döngüsünü anlamasıdır. Ne zaman kullanıyor? Hangi duyguyu düzenlemek için kullanıyor? Hangi arkadaş çevresi, mekan, müzik, gece düzeni veya boşluk hissi kullanımı tetikliyor? Bu sorular, bırakma sürecinde çevresel düzenlemeyi görünür kılar.

Bilişsel davranışçı terapi, motivasyonel görüşme, nüks önleme, alternatif ödül kaynakları kurma ve eşlik eden kaygı, depresyon ya da psikoz belirtilerini ele alma temel yaklaşımlardır. Fiziksel yoksunluk genellikle alkol kadar tehlikeli değildir, ancak psikolojik zorlanma ve nüks riski belirgin olabilir.

Eğer psikotik belirtiler, yoğun paranoya, kendine zarar düşüncesi veya ağır işlev kaybı varsa psikiyatrik değerlendirme geciktirilmemelidir.

Esrar kullanım bozukluğu çoğu zaman "ben istersem bırakırım" cümlesinin gölgesinde büyür. Oysa kontrol kaybı başladığında mesele artık bilgi değil, yapılandırılmış destek, çevresel düzenleme ve alternatif yaşam kaynakları kurma meselesidir.